top of page

Cần Giờ: chuyên gia môi trường cảnh báo hậu quả nghiêm trọng

VinGroup muốn lấn biển Cần Giờ xây dựng khu đô thị gần 10 tỷ USD. Những quan ngại về ảnh hưởng của thành phố du lịch lên “lá phổi xanh” và nguy cơ sạt lở đất gia tăng ở đồng bằng sông Cửu Long.

Một dự án bất động sản trên một khu đất lấn biển rộng lớn ở bờ biển phía Nam Việt Nam, được kỳ vọng sẽ tạo ra công ăn việc làm và hàng triệu đô-la tiền thuế cho ngân sách nhà nước, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng yếu tố môi trường có thể nhấn chìm dự án và gây ra những thiệt hại không thể khắc phục trong dài hạn.


Khi hoàn thành, Dự án Khu đô thị du lịch biển Cần Giờ  – dự án trị giá 217 nghìn tỷ đồng (khoảng 9,4 tỷ USD), cách trung tâm TP. Hồ Chí Minh 70km – sẽ vênh vang với hàng loạt căn hộ và biệt thự sang trọng, thêm một tòa nhà chọc trời 108 tầng, một sân golf và một bãi đậu du thuyền.


Dự án này là của công ty cổ phần Vinhomes, một công ty con của tập đoàn Vingroup. Nó nằm trên một diện tích đất rộng 2.817 hecta, lớn gấp năm lần đảo Sentosa của Singapore, trong đó chủ yếu là đất lấn biển, ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vốn có mật độ dân số cao.


Vinhomes đã ước tính rằng họ cần 137,6 triệu mét khối cát san lấp – đủ để lấp đầy hơn 36.600 hồ bơi kích thước chuẩn Olympic – cho công việc lấn biển. Điều này gây ra lo ngại rằng một phần cát san lấp sẽ được lấy từ đáy sông ở ĐBSCL, nơi mà nạn khai thác cát bất hợp pháp, tràn lan đã gây ra sạt lở bờ sông nghiêm trọng.


Ông Nguyễn Hữu Thiện, một chuyên gia độc lập về sinh thái ĐBSCL, trao đổi với The Straits Times: “Hệ thống sông Cửu Long là một, dù lấy cát bất cứ ở đâu cũng đều gây thiếu hụt cát chung cho toàn hệ thống và gây sạt lở lan tỏa trên toàn đồng bằng, kể cả bờ sông và bờ biển”.

Nạn sụt lún, bão lũ thường xuyên hơn và dữ dội hơn ở bờ biển phía Nam đất nước cũng sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực Cần Giờ.


Bà Lê Thị Xuân Lan, cựu Phó phòng Dự báo Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam Bộ, lưu ý rằng cửa biển Cần Giờ vốn được tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu và đảo Phú Quý che chắn, nhưng cũng vẫn chịu thiệt hại nghiêm trọng mỗi khi có bão. “Nếu bão đánh trực tiếp vào TP.HCM và Cần Giờ, tôi sợ là một thành phố xây trên đất lấn biển sẽ không trụ nổi” – bà nói.



Dự án bất động sản mới này được kỳ vọng là sẽ thúc đẩy kinh tế, cung cấp đủ nhà cửa, khách sạn, cửa hàng, cơ sở hạ tầng, để chứa khoảng 230.000 người dân và một lượng khách du lịch ước tính đạt chín triệu người một năm. Dự án có thể tạo ra 2,9 nghìn tỷ đồng tiền thuế mỗi năm cho Việt Nam, cũng như bình quân mỗi năm đóng góp thêm khoảng 3% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ của TP.HCM.


Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chính quyền cũng cần tính đến những chi phí dài hạn về môi trường và xã hội. Cần Giờ hiện tại chỉ nằm cao hơn mực nước biển một chút (cao trình ngấp nghé mực nước biển), hiện trạng này về lâu dài không báo hiệu điều gì tốt đẹp.


Phó Giáo sư – Tiến sĩ Hồ Long Phi, cựu Giám đốc Trung tâm Quản lý Nước và Biến đổi Khí hậu, Đại học Quốc gia TP.HCM, dự báo trong vòng 10 đến 20 năm tới, khu vực Cần Giờ sẽ thấp hơn mực nước biển ít nhất khoảng vài cm. Ông cảnh báo rằng khi ấy, gánh nặng tài chính của việc bảo vệ vùng đất lấn biển của Vinhomes sẽ rơi vào ngân sách quốc gia chứ không phải vào nhà đầu tư dự án.  

Và chi phí này có thể rất lớn. Chẳng hạn, tháng 8 vừa qua (2019), chính quyền tỉnh An Giang đã phải xin ngân sách 500 tỷ đồng sau khi một vụ sạt lở bờ sông – vấn đề vốn ngày càng nghiêm trọng ở ĐBSCL – khiến một đoạn Quốc lộ 91 bị nứt, sụt lún.  


Bất chấp những lo ngại đó, năm 2019, các bộ ngành chủ chốt ở Việt Nam đã phê duyệt Báo cáo Đánh giá Tác động Môi trường của dự án, và dự án sẽ được tiến hành khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc bật đèn xanh. Dự kiến sẽ mất khoảng 11 năm để hoàn thành thi công.


Một dự án gây tranh cãi


Khu đô thị du lịch lấn biển Cần Giờ chỉ cách Khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ (di sản được UNESCO công nhận) 18 km. Khu dự trữ sinh quyển này vốn là “lá phổi xanh” bảo vệ TP.HCM – trung tâm thương mại của cả nước – khỏi ô nhiễm đô thị và bão lũ, và làm giảm tốc độ sụt lún đất. Hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ còn góp phần tích cực trong phân hủy nước thải từ các thành phố thượng nguồn, điều hòa nước lưu vực của các cửa sông đổ ra biển; chức năng môi trường này có ý nghĩa sống còn đối với TP.HCM và khu vực ĐBSCL.